Kölelikten Bilginliğe: Abdurrahman el-Hâzinî

Genç Okur - Müslüman Bilim Adamları

İbrahim Halil Aslan / Müslüman Bilim Adamları

 

Aslen Rum olan Hâzinî, kendi döneminde Ebu’l Feth olarak da bilinirdi. Doğum ve ölüm tarihleri hakkında net bir bilgi olmasa da 11. yüzyılın sonları ve 12. yüzyılın başlarında yaşadığı biliniyor. Bugün Türkmenistan sınırlarında bulunan ve Selçuklu devletinin başkenti olan Merv şehrinde yaşayan bir köleydi Hâzinî. Hür ve müslüman olduktan sonra felsefe ve geometri ilimlerini tahsil etti. Özellikle Sultan Melikşah döneminde astronomiyle ilgili çalışmalar yaptı ve ziycler (astronomi kitabı) hazırladı. Bu ziycler arasında Selçuklu ülkesinin enlem ve boylam hesapları da bulunuyordu.

 

Elmayı kendine çeken Dünya, Güneş’i neden çekmiyor?

Yer çekiminin keşfiyle ilgili anlatılan meşhur elma hikâyesini bilirsiniz. Newton, bir elma ağacının altında dinlenirken yere düşen bir elmadan yola çıkmış ve yer çekimini bulmuştu. Aslında Newton o esnada yer çekimini keşfetmemiş fakat şu soruyu sormuştur: Yeryüzü, elmayı kendine doğru çekiyorsa Ay’ı ve Güneş’i neden çekmiyor?

Yer çekimi kanununun keşfiyle ilgili anlatılan bu hikâyedeki yanlışlıklar bir yana dursun, bu kanunun ilk olarak Newton tarafından keşfedildiği bilgisi de baştan sona yanlıştır. Newton 17. yüzyılda yaşamış ve kendinden önce gelen bilim adamlarının kaynaklarını akıllıca kullanmıştır. Bunların başında ise Birûnî ve Abdurrahman el-Hâzinî gibi müslüman bilim adamları geliyordu.

Yazının devamı Genç Okur’un Ocak 2018 sayısında…