Dünden Bugüne Arakan

Genç Okur - Tozu Alınmış Tarih

M. Emin Oyar / Tozu Alınmış Tarih

 

Arapların, İslâmiyet öncesinde Güney Asya ve Uzakdoğu ile ticari ilişkileri bulunuyordu. Hatta Güneydoğu Asya sularında Arakan, Sumatra ve Cava’ya kadar olan bölgelerde küçük ticaret şehirleri kurmuşlardı. İslâmiyet’ten sonra da bu ticari ilişkiler devam etti.

Bir keresinde müslüman Arapların gemisi Arakan bölgesine yakın bir yerde karaya oturdu ve bölge halkı müslümanlara yardıma koştu. Sağ kalanları bir köye yerleştirdiler. Böylece bu topraklar İslâm’la tanışmış oldu. Daha sonraki yıllarda dervişlerin de bölgeye gelmesiyle İslâmiyet bu bölgede yayılmaya başladı.

 

Arakan İslâm Sultanlığı

1404 yılında tahttan indirilen Arakan Kralı Narameikla, müslüman Bengal’e sığındı. Burada uzun müddet sürgün hayatı yaşadı. Bu sırada müslüman oldu ve Süleyman Şah ismini aldı. Eski kral 1430 yılında Bengal’in de yardımıyla tekrar tahtına kavuştu. Bu olayla beraber Arakan Krallığı, Arakan İslâm Sultanlığı halini aldı. Basılan paraların arka yüzüne kelime-i tevhid yazılmaya başlandı. Arakanlı Rohingyalar hızla müslümanlaştılar ve bölgedeki müslüman sayısı birkaç yıl içerisinde budistlerin sayısını geçti.

 

Burma ve İngiliz işgalleri

1784 yılında ülke Burmalılar tarafından işgal edildi. Burmalılar Arakan’daki müslümanlara ve Hintlere zulmedince binlerce Arakanlı Hindistan’a göç etti.

Bu durum 1826 yılında gerçekleşen İngiliz işgaline kadar devam etti. İngilizlerin işgaliyle birlikte ülke İngiliz Hindistanı bölgesine dâhil oldu ve bölgede büyük bir belirsizlik meydana geldi. Bu işgalden on yıl sonra müslümanlar ve budistler büyük bir isyan çıkardılarsa da başarısız oldular.

20. yüzyılın başlarında ülkede çeşitli budist birlikleri kuruldu. Bu birlikler, İngiliz işgalinden kurtulmayı, budizmi yaymayı ve Hintleri ve müslümanları ülkeden kovmayı kendilerine görev bilmişlerdi. 1937’deki gelişmelerden sonra bölge İngiliz Hindistanı’ndan ayrıldı. Burmalılar duruma yeniden müdahale etti ve Arakan bölgesi kendi bağımsızlığını kazanmasın diye Arakan’daki müslüman ve budist toplumlarını kışkırttı. Neticede budistler, müslümanlarla beraber bir ülkede yaşamaktansa Burmalıların yönetiminde yaşamaya razı oldular.

Yazının devamı Genç Okur’un Ekim 2017 sayısında…