İlk Başarılı Katarakt Ameliyatını Yapan Hekim: Ammâr b. Ali el-Mevsılî

Genç Okur - Müslüman Bilim Adamları

Müslüman Bilim Adamları / İbrahim Halil Aslan

 

Ammâr b. Ali, 1010 yılında Musul’da doğmuş, ilerleyen yaşlarında Mısır’a göç etmiştir. Doğduğu köyden dolayı el-Mevsılî diye de bilinir. Batı dünyasında ise ‘Canamusali’ olarak tanınmıştır. Göz hastalıkları hakkında çalışmalar yapmış ve bu çalışmaları Kitab’ül Müntehab adlı eserinde toplamıştır. Aynı eserde katarakt ameliyatının nasıl yapıldığını detaylıca anlatmış ve bu eser kendinden sonra gelen hekimler için yol gösterici olmuştur.

 

Eski bir hastalık: Katarakt

Göz bebeğinin arkasında bulunan ve %65 su, %35 proteinden oluşan yapıya doğal mercek denir. Bu merceğin görevi nesnelerin görüntüsünü gözün arkasına iletmek ve böylece görme olayını sağlamaktır. Yaşın ilerlemesi ya da genetik sebeplerden ötürü bu mercekteki proteinlerin yapısı bozulunca ‘katarakt’ diye bildiğimiz hastalık oluşur. Bu hastalık halk arasında gözün önüne perde inmesi şeklinde de bilinir ve hasta, bulanık bir camın arkasından bakıyormuş gibi görür. Binlerce yıldır var olan bu hastalığın ameliyattan başka bir tedavisi yoktur. Bugünkü ameliyat yönteminin temelini ise yaklaşık bin yıl önce Ammâr b. Ali keşfetmiştir.

Yazının devamı Genç Okur’un Temmuz 2018 sayısında…