Ondalık Kesirlerin Mucidi: Gıyâseddin Cemşîd

Bilim tarihinde özel yeri olan müslüman bilim adamlarının, on üçüncü yüzyıldan sonra tarih sahnesinden silindikleri iddia edilir...

Genç Okur - Müslüman Bilim Adamları

Müslüman Bilim Adamları / İbrahim Halil Aslan

 

Bilim tarihinde özel yeri olan müslüman bilim adamlarının, on üçüncü yüzyıldan sonra tarih sahnesinden silindikleri iddia edilir. Oysa Kadı Burhâneddin, Uluğ Bey, büyük âlim ve doktor Kutbüddîn-i Şirâzî gibi isimler on dördüncü, on beşinci yüzyıllarda yaşamış bilim adamlarıdır. Bu büyük zatlardan biri de ondalık kesirler sistemini bulan matematikçi, astronom ve tabip Gıyâseddin Cemşîd’tir.

 

Astronomluğa giden yol

Gıyâseddin Cemşîd’in İranlı olduğu rivayet edilir. Semerkant yakınlarındaki Kâş şehrinde dünyaya gelmiştir. Bu sebeple kaynaklarda Kâşî diye de anılmıştır. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 1424 yılında vefat ettiği rivayet edilir.

Gıyâseddin Cemşîd, ilk eğitimini doğduğu şehirde aldı. Karakoyunlu hükümdarı İskender’in hizmetinde bir süre çalıştıktan sonra Timur’un torunu Uluğ Bey’in yanında çalışmalarına devam etti. Kendisi de büyük bir astronom olan Uluğ Bey, dönemin en büyük bilim adamlarını ülkesine davet eder, sarayında ağırlar, onlara hürmet gösterir ve ikramlarda bulunurdu. Aynı zamanda kurduğu rasathanede onlara çalışma imkânı verirdi. Gıyâseddin Cemşîd de bu rasathanede çalışmış hatta bir dönem rasathanenin müdürlüğünü yapmıştır.

Yazının devamı Genç Okur’un Temmuz 2017 sayısında…