En Telaşsız Ülke: Sudan

Genç Okur - İslâm Coğrafyası

İslâm Coğrafyası / Tacettin Aslan

 

Resmî adıyla Sudan Cumhuriyeti, Afrika’nın en geniş üçüncü ülkesi konumundadır. Başkenti Hartum olan ülke Doğu Afrika’da, Mısır’ın güneyi, Kızıldeniz’in güneybatısı, Eritre ve Etiyopya’nın batısı ve Çad, Doğu Afrika Cumhuriyeti ve Libya’nın doğusunda yer alıyor. Resmi dilleri Arapça ve İngilizce olan ülke birçok doğu Afrika ülkesi gibi İngilizler tarafından uzun yıllar sömürgeleştirildi.

Sûdân sözlükte “siyah” anlamına gelen Arapça “sûd” kelimesinin çoğuludur. Müslüman coğrafyacılar, Afrika’nın sahra altına, oradan Batı Afrika’ya kadar uzanan bölgede kalan müslüman coğrafyalar için “Sudan Beldeleri” anlamında “Biladüssudan” adını kullanmıştır. Bugünkü Sudan toprakları ise bu geniş coğrafyanın doğu kısmından mürekkeptir.

Tarihi

Hıristiyanlar, bugünkü Sudan topraklarına 6. yüzyıldan itibaren hâkim olmaya başladılar. Ta ki İslâm orduları gelene dek… Amr bin As hazretleri Mısır’ı fethettikten sonra bugünkü Sudan topraklarına fetih hareketleri başlatıldı, ancak fetih müyesser olmadı. Sudan’ın İslâm ile müşerref olması, 14. yüzyıla uzanan uzun bir süreç içerisinde oldukça yavaş fakat sağlam bir şekilde gerçekleşti. Sudan 1821 yılında Osmanlı topraklarına dahil olmuşsa da Osmanlı Devleti 1517’de Mısır’ın fethinin ardından buraya sürekli olarak alimler gönderdi, bazı imar faaliyetlerinde bulundu.

1899 yılında Sudan, İngilizlerin sömürgecilik faaliyetleri sonucunda İngiliz hakimiyeti altına girdi. Bunun neticesinde, sonuçları bugün dahi en katı biçimde hissedilen, sorunlar doğmaya başladı. Sudan, 1 Ocak 1956 yılında bağımsızlığını kazandığında birbirine karşı kışkırtılmış bir toplum devraldı. İç barışın sağlanamadığı toplumda şiddetli çatışmalar yaşandı. Müslümanlar kuzeyde, ekseriyeti hıristiyan olan gayrimüslümler ise ülkenin güneyinde mevzilendi. Bu çatışmalar sonucunda, çoğunlukla hıristiyanlardan oluşan Güney Sudan 9 Temmuz 2011 tarihinde bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlığını ilk tanıyan ülke de kuzeyde yer alan Sudan Cumhuriyeti oldu.

Yazının devamı Genç Okur’un Ocak 2019 sayısında…