Şiirin Matematiğini Çözmek

Genç Okur - Şiir Dersleri

Şiir Dersleri / Ali Sözer

 

Başlığa bakıp korkmayın. Hatta “Şiirin matematiği mi olurmuş?” demeyin. Evet, şiirin bir matematiği vardır. Hatta iç içe geçmiş birçok güçlü esastan oluşan bir matematiktir bu.

Aslında şiirden önce, şiirin ana malzemesi olan dilin bir matematiği vardır. Dil harflerden yani seslerden oluşur. Seslerin bir araya gelmesiyle kelimeler ve kelimelerin bir araya gelmesiyle kelime grupları ve cümleler oluşur. Kelimelerin türetilmesi, yeni anlamları ortaya çıkarmak için yapılan eklemeler, kelimelerle oluşturulan tamlamalar ve düzenli bir ordu gibi istediğiniz yere çekebileceğiniz cümleler.

Düşünün ki cümlenin komutanı yüklemdir. İster fiil olsun, ister isim… Yüklem cümlenin bağıdır, merkezidir. Sonra özne, nesne, sıfatlar, zarflar ve tabi edatlar. Bütün bunlar dilin mantığı, matematiği, simetrisi içinde kullanılır. Mesela sadece hal eklerinin bile bir matematiği vardır. Her fiil her hal ekini alamaz. Sözü uzatmayalım, konumuza geçelim.

Şiirin matematiği sadece aruz ve hece vezniyle yazılıp her mısranın kendi içinde bir hece sayısı barındırmasından ibaret değildir. Daha çok şiirin bütün yapısının/binasının oturtulduğu ses ve manaları oluşturan matematiktir.

Yazının devamı Genç Okur’un Şubat 2019 sayısında…